Aktualności
Od pomysłu do transkrypcji. Rozmowa z Tomaszem Pozorskim o powstawaniu „ABC na altówkę”
2026-01-20
ABC na altówkę to transkrypcja cenionego podręcznika Skrzypcowe ABC Antoniego Cofalika. O okolicznościach powstania, procesie opracowania oraz znaczeniu tej publikacji dla środowiska pedagogicznego opowiada autor, altowiolista i pedagog, Tomasz Pozorski.
PWM: ABC na altówkę to sporządzona przez Pana transkrypcja Skrzypcowego ABC Antoniego Cofalika i jednocześnie pierwszy polski podręcznik do nauki gry na altówce dla początkujących. Co skłoniło Pana do opracowania tej publikacji?
Tomasz Pozorski: Najważniejszym powodem powstania transkrypcji była potrzeba wypełnienia poważnej luki w polskojęzycznych publikacjach wykorzystywanych do nauczania gry na altówce dla początkujących. Od momentu wprowadzenia do szkół muzycznych I stopnia tej specjalności, nauczyciele musieli posiłkować się obcymi wydawnictwami, improwizować własne rozwiązania. Brak jednolitego podręcznika ograniczał możliwości kształcenia i czynił je nieefektywnym.
Z jakich materiałów dydaktycznych korzystał Pan dotychczas podczas swojej pracy pedagogicznej z młodymi altowiolistami?
Przez lata poszukiwałem różnych rozwiązań. Stosowałem niemiecką szkołę gry na altówce Berty Volmer, częściowo szkołę gry Hansa Sitta, wybrane części serii „Viola Time” wydawnictwa Oxford University Press i inne, zależnie od wieku ucznia, cyklu nauczania czy potrzeb w danym roku szkolnym. Jednocześnie opracowywałem wybrane ćwiczenia szkoły rosyjskiej oraz niektóre ćwiczenia profesora Antoniego Cofalika.
Czy często nauczyciele gry na altówce korzystają z ćwiczeń zawartych w Skrzypcowym ABC Antoniego Cofalika?
Myślę, że wielu nauczycieli w Polsce od lat stosowało ten ceniony podręcznik, opracowując go według własnych potrzeb i możliwości. Tak samo jak inni, trudziłem się nad przepisywaniem materiału w programie nutowym. Uczniowie otrzymywali kartki z pojedynczymi ćwiczeniami, pozbawione szaty graficznej, nazw rozdziałów, opisów, wyjaśnień, bez świadomości poruszanej problematyki. Takie rozwiązanie było prowizoryczne, nie mogło pełnić roli podręcznika.
Jak doszło do pierwszej rozmowy z profesorem Cofalikiem i nawiązania współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym?
Sprawę opracowania Skrzypcowego ABC na altówkę po raz pierwszy poruszyłem w rozmowie z profesorem Cofalikiem podczas X Ogólnopolskiego Konkursu Skrzypcowego Pamięci Aleksandry Januszajtis w Gdańsku w 2019 roku. Profesor był jurorem konkursu. Pomysł transkrypcji przyjął pozytywnie i zachęcił mnie do pracy. Dzięki jego pomocy doszło do rozmowy z redaktorką Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, panią Moniką Korus, i wciągnięcia przyszłej publikacji w plan wydawniczy.
Kiedy podjął Pan decyzję o ostatecznym kształcie przygotowywanej transkrypcji? Czy zakładał Pan ingerencje w materiał muzyczny Skrzypcowego ABC?
Początkowo uważałem, że prace nad pierwszym polskim podręcznikiem należy konsultować w szerszym gronie nauczycieli, wspólnie zastanowić się nad zmianami, wciągnąć większy wybór ćwiczeń, dopasować go do specyfiki instrumentu. Wspólnie z panią Korus rozważaliśmy zmianę szaty graficznej, zastanawialiśmy się nad odświeżeniem formuły. Pomysłów było wiele, jednak z biegiem czasu stało się dla mnie jasne, że Skrzypcowe ABC profesora Cofalika to zwięzła, konsekwentna, wyczerpująca i sprawdzona formuła, nie potrzebująca istotnych zmian – postanowiłem pracować nad transkrypcją, unikając dużych modyfikacji.
Porozmawiajmy o przebiegu prac. Jakie były kolejne etapy powstawania publikacji?
Po pozytywnej decyzji o planie wydania ABC na altówkę, powstał materiał roboczy, czyli wierna transkrypcja w kluczu altowym, przeniesiona o interwał kwinty. Dalsza praca przebiegała dwutorowo: z jednej strony zastanawiałem się nad poprawną adaptacją głosu solowego, z drugiej, nad opracowaniem akompaniamentu. Niestety, z powodu pandemii i innych niezależnych ode mnie czynników, praca nad podręcznikiem zwolniła. Szczerze mówiąc, był moment, w którym myślałem, że publikacja nigdy nie powstanie. Szczęśliwie, nie miałem racji.
Opracowującym partię fortepianu jest pianista Marian Benedyka. Czy pracowali Panowie nad tym materiałem wspólnie? Jakie czynniki należało wziąć pod uwagę?
Opracowanie akompaniamentu było szczególnie ważne. Przeniesienie oryginału o kwintę niżej zmieniło charakter melodii, kolorystykę, powodowało momentami zagłuszanie głosu solowego wolumenem fortepianu. W trakcie pracy należało wziąć pod uwagę wiele czynników, również takich jak dwa cykle nauczania – sześcioletni i czteroletni, rozmiary altówek, wybrzmienie na sali koncertowej, unikanie zbieżnych rejestrów obu instrumentów. Podczas wspólnych prób zastanawialiśmy się nad różnymi rozwiązaniami.
Jakie modyfikacje wprowadził Pan, dostosowując materiał muzyczny do specyfiki gry na altówce?
W głosie altówki korekty były niewielkie, wynikały z chęci lepszego wykorzystania struny C, wprowadzenia zmian po opracowaniu akompaniamentu, dostosowania rejestru, dodania elementu czytania nut w kluczu wiolinowym. Więcej modyfikacji należało wprowadzić w partii fortepianu. Nowością stał się podział podręcznika na dwie części.
Co sądzi Pan o przyszłości materiałów dydaktycznych dla altowiolistów po wydaniu tego podręcznika?
Myślę, że powstanie ABC na altówkę to ogromny krok naprzód w kształceniu przyszłych pokoleń. Życzyłbym sobie, aby podręcznik dał asumpt do powstawania kolejnych materiałów pedagogicznych czerpiących z doświadczenia polskich altowiolistów.
Czy ma Pan plany dotyczące powstania kolejnych publikacji na altówkę?
Z pewnością przyjdzie czas, w którym będę mógł wykorzystać zdobyte doświadczenie i przyczynić się do powstania kolejnych publikacji w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. Teraz jednak zależy mi, aby ABC na altówkę trafiło do szkolnych bibliotek i plecaków, by nasza praca stała się wsparciem w edukacji i rozwoju młodych altowiolistów.
***
Pierwszą część ABC na altówkę można już znaleźć w księgarniach internetowych, m.in. pwm.sklep.pl, oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
W nadchodzących miesiącach ukaże się część druga podręcznika. Aby być na bieżąco z naszymi publikacjami, obserwuj konta Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, X, LinkedIn, YouTube) oraz zaglądaj na stronę www.pwm.com.pl.
Najczęściej czytane:
Marek Grechuta od lat zajmuje wyjątkowe miejsce wśród liryków polskiej piosenki. Tworzył utwory, w których muzyka spotykała się z poezją – sięgał po dzieła literackie dawnych i współczesnych poetów, a także pisał własne wiersze. Jego piosenki wyróżniały się refleksyjnością, wrażliwością i oryginalnymi rozwiązaniami muzycznymi.
Podczas 66. Krakowskiego Festiwalu Filmowego Jakub Piątek otrzymał Złotego Lajkonika dla reżysera najlepszego krótkometrażowego filmu dokumentalnego za film „Bacewicz x Bomsori”. Nagrodę przyznało jury Konkursu Polskiego w składzie: Olga Bobrowska, Łukasz M. Maciejewski i Maria Zbąska.
Kultowe piosenki Zygmunta Koniecznego, które dekady temu pokochała publiczność w nowym opracowaniu Cezarego Duchnowskiego ukażą się w formacie LP. Cieszący się ogromną popularnością album wydany nakładem ANAKLASIS z udziałem Agaty Zubel, Andrzeja Bauera, Bartka Wąsika, Cezarego Duchnowskiego oraz Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia pod dyrekcją Alexandra Humali dostępny w sprzedaży na winylu od 19 czerwca.
Już 12 czerwca o godz. 18.00 zapraszamy do Kluboksięgarni UNA w Krakowie na wyjątkowy wieczór muzyczny. Podczas koncertu usłyszymy najnowsze utwory Grzegorza Frankowskiego na kontrabas i fortepian – zarówno w ich oryginalnym brzmieniu, jak i w niepowtarzalnych aranżacjach jazzowych, wzbogaconych o improwizacje.
W czerwcu kompozytorzy współpracujący z Polskim Wydawnictwem Muzycznym prezentują swoje najnowsze dzieła podczas znaczących festiwali oraz ważnych wydarzeń w Polsce i za granicą. Prawykonania utworów Jacka Domagały, Tadeusza Wieleckiego, Joanny Wnuk-Nazarowej, Zygmunta Krauze i Mikołaja Piotra Góreckiego zabrzmią w: Poczdamie (Niemcy), Arnhem (Holandia), Katowicach, Warszawie i Gdańsku.
12 miniatur fortepianowych to zbiór utworów Stefana Feliksa Gąsieńca, które estetyką i wyrazem przenoszą do stylów muzycznych minionych epok. Cykl inspirowany jest historią Warszawy przełomu XIX i XX wieku, a każda miniatura to muzyczny obraz miejsc, postaci i atmosfery stolicy.
W ramach Funduszowego Maja, organizowanego przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, zaprosiliśmy Was do udziału w grze „Escape room z Polską Biblioteką Muzyczną: Karol Szymanowski i zaginiona partytura". Muzyczna zabawa rozegrała się 27 maja w przestrzeni krakowskiej Kluboksięgarni UNA.
Kompozytorem miesiąca, którego dorobek i życiorys pragniemy naświetlić w czerwcu, jest Ludomir Różycki (1883–1953). Za sprawą sukcesów na polu muzyki scenicznej uznawany jest za najważniejszego polskiego autora oper po Moniuszce oraz za twórcę polskiego baletu narodowego. Ponadto walnie przyczynił się do rozwoju polskiej muzyki symfonicznej poprzez swe dzieła orkiestrowe. Muzykę Różyckiego chwalono przede wszystkim za bogatą inwencję melodyczną oraz bardzo kunsztowne operowanie brzmieniem aparatu orkiestrowego.
31 maja rozpoczęła się 66. edycja Krakowskiego Festiwalu Filmowego – jednego z najstarszych i najważniejszych festiwali filmów dokumentalnych i krótkometrażowych w Europie. Tegoroczna odsłona wydarzenia ponownie łączy świat filmu, muzyki i sztuki, a Polskie Wydawnictwo Muzyczne uczestniczy w festiwalu zarówno jako partner wydarzenia, jak i producent filmu zakwalifikowanego do prestiżowego Konkursu Polskiego.
W konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek na Najpiękniejsze Polskie Książki 2025, w którym Jury docenia m.in. koncepcję edytorską, nowatorskie opracowania graficzne, typograficzne i poziom artystyczny ilustracji, wyróżnienie w kategorii INNE (bibliofilskie, mapy, nuty itp.) zdobyła publikacja opracowana przez Agnieszkę Budzińską-Bennett i Marca Lewona – Kodeks Krasińskich. Edycja wykonawcza z esejami i komentarzem krytycznym.
