2026-07-07

„Symfonia musi być jak świat, musi obejmować wszystko!” – twierdził jeden z najbardziej fascynujących kompozytorów późnego romantyzmu. Swoje słowa stosował w praktyce – dzieła Gustava Mahlera charakteryzują rozmach, monumentalne brzmienie i potężne obsady, liczące nawet 1000 wykonawców. O twórcy, którego język muzyczny balansował na styku tradycji i nowoczesności, od dziś przeczytać można w premierowej książce z serii „Małe Monografie”. Mahler Oskara Łapety to najnowsza propozycja Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, wydana z okazji 166 rocznicy urodzin kompozytora.

Jego czasy nadeszły

W 1902 roku w liście do swojej narzeczonej Almy, Gustav Mahler pisał, że jego czasy dopiero nadejdą. Słowa okazały się prorocze. Ówcześni przyjmowali jego dzieła z rezerwą, często oceniając krytycznie. Z czasem muzyka kompozytora zdobyła uznanie i dziś postrzegana jest jako jedno z kluczowych ogniw, które doprowadziły do ukształtowania nowoczesnej wrażliwości. Jego symfonie należą do żelaznego repertuaru filharmonii na całym świecie i stanowią ważny punkt odniesienia w repertuarze orkiestrowym.

Muzyka Mahlera jest amalgamatem stylistyk, wpływów i zapożyczeń, ale zarzut o brak stylu upadł już ostatecznie. To, co raziło krytyków współczesnych artyście, dla nas stało się symbolem nowoczesności tej muzyki. Wszystkie elementy pojawiające się w niej i nadające jej tyle charakteru i wyrazistości są bowiem przefiltrowane przez wrażliwość kompozytora. (…) A chociaż Mahler pisał o sobie, to przecież każdy z nas, słuchając jego dzieł, może odnieść treść emocjonalną jego utworów do wydarzeń z własnego życia.

Fragment książki

Mahler z bliska

Centralnym wątkiem monografii jest twórczość Gustava Mahlera, recepcja jego dzieł oraz imponująca kariera dyrygencka w Europie i Stanach Zjednoczonych. Kompozytor z powodzeniem prowadził czołowe orkiestry swoich czasów, wybierając ambitny, nierzadko nowatorski repertuar i konsekwentnie podnosząc poziom artystyczny kierowanych przez siebie zespołów. Z kart książki wyłania się także wyrazisty portret Mahlera – artysty o silnej osobowości, bezkompromisowego i niezwykle wymagającego, a zarazem ekscentrycznego i skłonnego do roztargnienia. Często sprawiał wrażenie człowieka całkowicie pochłoniętego własnym światem. Jak podkreśla autor, pozostawał przy tym wolny od próżności – z jednakowym dystansem przyjmował zarówno zaszczyty i wyrazy uznania, jak i niepowodzenia swoich kompozycji. Łapeta kreśli również obraz relacji Mahlera z otaczającymi go ludźmi, poświęcając uwagę skomplikowanemu związkowi z żoną, Almą. Dzięki temu monografia ukazuje nie tylko wybitnego kompozytora i dyrygenta, lecz także człowieka o fascynującej, pełnej sprzeczności osobowości.

Mahler to najnowsza książka z serii „Małe Monografie” Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, przybliżającej sylwetki zarówno znanych, jak i tych mniej popularnych kompozytorów. Najnowszą publikację można znaleźć w niedawno otwartej Kluboksięgarni Polskiego Wydawnictwa Muzycznego UNA, księgarniach internetowych, m.in. na pwm.sklep.pl oraz w dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.

O autorze:
Oskar Łapeta – muzykolog, krytyk muzyczny i publicysta. Absolwent Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego, doktor nauk humanistycznych. Jego rozprawa doktorska poświęcona była biografii i recepcji twórczości Eugeniusza Morawskiego. Z wykształcenia również psycholog. Specjalizuje się w muzyce XIX i XX wieku. Publikuje prace naukowe poświęcone historii muzyki XX wieku, a także teksty krytyczne i popularyzatorskie. Od ponad dziesięciu lat prowadzi blog „Klasyczna Płytoteka”, gdzie regularnie publikuje m.in. przewodniki po nagraniach symfonii Gustava Mahlera, a także recenzje płyt i relacje z koncertów. Współpracuje z czołowymi redakcjami muzycznymi w Polsce, m.in. z „Ruchem Muzycznym” oraz z instytucjami koncertowymi. Autor tomu poświęconego Eugeniuszowi Morawskiemu w serii „Małe Monografie”.